Ons eerste impactrapport is er!
Vandaag publiceren we het eerste impactrapport van CrowdBuilding! We blikken terug op CrowdBuilding als organisatie in 2025, en onderzoeken wat samen bouwen en wonen in de praktijk oplevert op het gebied van betaalbaarheid, duurzaamheid en sociale waarde.
De Nederlandse wooncrisis is meer dan een tekort aan woningen. Een doorsnee huishouden komt €100.000 tekort voor een koopwoning (CPB, maart 2026). Hiernaast staan duurzaamheid en sociale cohesie onder druk: woonomstandigheden hangen direct samen met welzijn en sociale cohesie in buurten (LSE, 2021). De vraag is niet alleen hoeveel woningen erbij komen, maar ook wat voor soort woningen dit zijn.
Tegelijkertijd bouwen groepen door heel Nederland al tientallen jaren aan een alternatief: collectieve wooninitiatieven zonder commerciële ontwikkelaar. CrowdBuilding, het verbindingsplatform voor samen bouwen en wonen, onderzocht tien van deze initiatieven en publiceert vandaag haar eerste impactrapport. De conclusie: samen bouwen levert aantoonbaar goedkopere, duurzamere en socialere woningen op.
Betaalbaarheid: kostprijs in plaats van marktwaarde
In de onderzochte projecten lagen de ontwikkelkosten tussen €2.169 en €4.450 per m2, terwijl de gemiddelde transactieprijs voor nieuwbouw in Nederland tussen 2021 en 2025 uitkwam op €3.750 tot €5.700 per m2. Bewoners betalen de kostprijs, zonder ontwikkelwinst of speculatieve marge. In wooncoöperaties houden bewoners zelf zeggenschap over huurverhogingen, wat structureel lagere woonlasten oplevert.
Duurzaamheid: minder uitstoot, minder autoafhankelijkheid
De onderzochte projecten scoren in vrijwel alle gevallen significant lager op operationele CO2-uitstoot dan het Nederlandse gemiddelde. De helft van de projecten is CO2-negatief: ze stoten minder CO2 uit dan ze opslaan. Bewoners in stedelijke collectieve woonprojecten hebben gemiddeld 0,3 auto's per huishouden, tegenover een stedelijk gemiddelde van 0,6.
Sociale waarde: meer dan een woning
Alle onderzochte projecten beschikken over gedeelde binnen- en buitenruimtes. Op een na stellen ze allemaal ruimtes beschikbaar voor de buurt, bijvoorbeeld als buurthuis, ontmoetingsplek of educatiecentrum. Bewoners ervaren aantoonbaar minder eenzaamheid en een sterkere sociale cohesie dan in conventionele woningbouw. Meerdere projecten bieden specifiek woonruimte aan kwetsbare groepen die op de reguliere markt moeilijk terecht kunnen.
Een rol voor gemeenten
Collectieve zelfbouw vraagt om de juiste randvoorwaarden: beschikbare kavels, toegankelijke procedures en erkenning voor burgercollectieven als volwaardige opdrachtgever. Dat vraagt om een bewuste keuze in het coalitieakkoord. Gemeenten die nu coalitieakkoorden vormen, bepalen voor de komende vier jaar in hoeverre ze ruimte maken voor deze woonvorm.
Verschillende gemeenten en provincies liepen al voor. Amsterdam werkt aan het realiseren van 15 tot 20 wooncoöperaties voor 2030. Provincies Drenthe en Zuid-Holland en de gemeenten Utrecht, Oosterwold, Rotterdam en Tilburg werken samen met CrowdBuilding om collectieve initiatieven te ondersteunen en kavels toegankelijk te maken. CrowdBuilding nodigt andere provincies en gemeenten uit hetzelfde te doen.
"In een land waar jaarlijks 100.000 nieuwe woningen nodig zijn, pleiten wij ervoor om 10% daarvan collectief te realiseren", zegt medeoprichter Tjeerd Haccou. "Niet als niche voor een select gezelschap, maar als volwaardige en duurzame aanvulling op het bestaande woningbouwsysteem, toegankelijk voor iedereen."
Het volledige impactrapport is beschikbaar via deze link:
CrowdBuilding impactrapport 2025
Contact