Wooncollectief Remise: samen wonen in het centrum van Tilburg

Beeld: aangeleverd door Wooncollectief Remise

Over een paar jaar verhuizen Willy en haar vrouw naar een nieuw appartement in het centrum van Tilburg, samen met een groep mensen waarvan ze sommige inmiddels al twaalf jaar kennen. Ze bouwen de koopwoningen zelf via Collectief Particulier Opdrachtgeverschap (CPO).

Hoe wil je wonen als je ouder wordt?

Het begon met een toevallig gesprek op een terras, met iemand die Willy toen nog niet kende. Ze waren allebei rond de vijfenzestig en dachten na over dezelfde vraag: hoe wil je wonen als je ouder wordt?

Willy vond wonen in een groep altijd al een mooi idee. "Ik geloof dat je in een groep beter tot je recht kunt komen." Met het ouder worden speelde ook een rol dat mijn vrouw en ik samen vier kleinkinderen hebben met in totaal acht opa's en oma's. Dat is wat veel. Dus ik dacht: "Hoe richt je je leven zo in dat je geen overbelasting vormt voor je kinderen?"

Samen wonen in Tilburg, dichtbij het centrum, met een eigen appartement maar ook gedeelde voorzieningen. Dat was de droom. De twee spraken af om opnieuw bij elkaar te komen en anderen mee te nemen die zich herkenden in het idee. In november 2013 kwamen voor het eerst acht mensen bij elkaar. “Dat was het begin van Wooncollectief Remise.”

Samen bouwen: wat betekent dat eigenlijk?

Wooncollectief Remise kiest voor een woonvorm die veel mensen niet kennen: Collectief Particulier Opdrachtgeverschap, ook wel CPO genoemd. 

Bij CPO bouwen mensen als groep samen hun eigen woningen. Niet een projectontwikkelaar die bepaalt wat er komt, maar de bewoners zelf. Je hebt als toekomstige bewoner bijvoorbeeld inspraak in de indeling van je appartement, de gedeelde ruimtes en de keuze voor bouwmaterialen.

"Bij een standaard appartement heb je ook wel inspraak, maar dan betaal je voor alles wat anders is." Nu hebben mensen die vóór het definitief ontwerp instappen nog inspraak in de verdeling van de ruimtes. Dat vinden mensen heel aantrekkelijk."

CPO is ook de reden dat de groep kon kiezen voor duurzame bouwmaterialen, zoals strotec-isolatie, en voor een gezamenlijke ontmoetingsruimte van zeventig vierkante meter.

Geen commune, wel gemeenschap

Soms denken mensen bij samenwonen aan jaren-zeventig woongroepen: alles gemeenschappelijk, geen privacy. Wooncollectief Remise is dat niet.

"Een vraag die we vaak krijgen bij kennismakingsgesprekken is: moet je per se elke dag samen eten?" Ons antwoord is nee. Maar we verwachten wel betrokkenheid."

Hoe die betrokkenheid er in de praktijk uitziet, bepaalt de groep zelf. De vierentwintig appartementen zijn gewoon privé. Het vijfentwintigste is de gemeenschappelijke ruimte. Hoewel het gebouw er nog niet staat, komt de groep al jaren elke maand bij elkaar. Niet alleen voor de praktische vergaderingen, maar ook gewoon om te eten, te wandelen of bij iemand thuis langs te gaan.

"Iedereen komt altijd met eigen hapjes en zo eet je al samen. Zo smeed je al een band."

Hoe houd je een groep bij elkaar?

Dat is de vraag die Willy het vaakst krijgt. Ze denkt dat de persoonlijkheden en het soort mensen een groot verschil kunnen maken. "Er zitten geen ego's bij in onze groep." "Geen mensen die vinden dat ze meer gelijk hebben dan een ander."

Daarnaast werkt de groep met werkgroepen. Iedereen die meedoet, zit in een werkgroep. Over financiën, bouw, gemeenschappelijke ruimtes, werving en de website. "Iedereen heeft een plek waar ze anderen tegenkomen." Dat maakt dat nieuwe mensen zich snel thuis voelen. Een nieuwe deelnemer zei bijvoorbeeld na twee bijeenkomsten dat het voelde als een warm bad.”

Toch zijn er in twaalf jaar ook mensen vertrokken. Dat hoort erbij, zegt Willy. Mensen veranderen, levensomstandigheden veranderen. De groep heeft dat steeds opgevangen.

De zoektocht naar een locatie in het centrum van Tilburg

De grootste uitdaging bij collectief bouwen is vaak hetzelfde: grond vinden. Zeker als je, zoals Wooncollectief Remise, in het centrum van een stad wilt wonen.

"De gemeente Tilburg had zelf nauwelijks grond in het centrum." "En ontwikkelaars vonden ons lastig - die willen gewoon groot bouwen."

De groep besloot om bij de politiek aan te kloppen. Ze maakten een presentatie van hun plannen voor de werkgroep Wonen van de gemeenteraad. Dat leverde niet direct een locatie op voor de groep, maar had wel een langetermijneffect: er kwam een motie uit voort dat dit soort burgerinitiatieven beter ondersteund moeten worden.

Voor Willy’s groep kwam de doorbraak via een kringloopbedrijf dat ging verhuizen.

In de Tilburgse haven was de gemeente betrokken bij de ontwikkeling van een locatie waar een kringloopbedrijf zat. Toen dat bedrijf plannen maakte om te vertrekken, diende de groep een plan in. De gemeente was enthousiast, deed een goed woordje bij de ontwikkelaar die het gebied rondom de haven ontwikkelde, en uiteindelijk tekenden ze eind 2025 een koopovereenkomst voor een stuk grond.

"Zo is het gekomen." Het heeft jaren geduurd, maar we hebben een unieke plek gevonden. In de stad, vlakbij een natuurgebied en een groot winkelcentrum."

Concessies horen erbij

De weg naar die locatie vroeg ook om compromissen. De groep werd door de ontwikkelaar gekoppeld aan een architect en een aannemer, terwijl de oorspronkelijke CPO-gedachte juist was om die keuzes zelf te maken.

"Dat vonden we niet echt prettig. Maar we hebben voor het geheel gekozen. " Dit is een unieke plek, en die kans lieten we niet lopen."

Het is een voorbeeld van hoe collectief bouwen niet altijd precies gaat zoals je het voor ogen had. Maar de kern van samen beslissen, samen wonen, samen verantwoordelijkheid nemen, is er nog steeds.

Nog zeven appartementen beschikbaar

De bouw van Wooncollectief Remise begint in 2027 en de groep hoopt in 2028 te kunnen verhuizen. Zeventien van de vierentwintig appartementen zijn al vergeven. Er zijn nog zeven woningen beschikbaar, variërend van 53 tot 93 vierkante meter. 

De groep is op zoek naar nieuwe leden, bij voorkeur ook jongere deelnemers. "Wat we merken is dat veertig- en vijftigplussers pas reageren als ze weten wanneer er gebouwd wordt. Nu we meer duidelijkheid hebben, verwelkomen we ze graag."

Wooncollectief Remise werkt met een kennismakingsprocedure: eerst een gesprek met twee leden, daarna vrijblijvend meedraaien bij een ledenvergadering en een groepsactiviteit. 

Meer weten? Volg de initiatiefpagina om in contact te komen, of bezoek www.wooncollectiefremise.nl